AI vraagt niet alleen om efficiëntie, maar om bewuste keuzes over werk en leren
Tijdens zijn breakout-sessie op het HRM Jaarcongres nam Samir ter Lüün, directeur van Lüün, de zaal mee in de razendsnelle ontwikkeling van generatieve AI. Waar AI eerst ‘onder de moterkap’ zat, kan nu iedere medewerker er zelf mee werken. Die verschuiving maakt AI ineens een dagelijks hulpmiddel en daarmee ook een HR‑vraagstuk. Want wat betekent deze technologie voor eigenaarschap, werkdruk en het leervermogen van mensen?
Volgens ter Lüün is de urgentie voor HR-professionals groot. Wetgeving, maatschappelijke verwachtingen en technologische ontwikkelingen dwingen organisaties om medewerkers mee te nemen in verantwoord AI‑gebruik. Dat vraagt niet alleen om technische vaardigheden, maar ook om mentale en ethische reflectie. AI‑geletterdheid gaat daarmee verder dan weten welke knoppen je indrukt.
“De grote vraag is: gaan we nou echt AI inzetten om mensen te vervangen, of ligt de focus veel meer op verrijking?”
Een belangrijk inzicht uit de sessie was dat efficiëntie niet neutraal is. AI kan veel werk sneller en makkelijker maken, maar wanneer organisaties uitsluitend sturen op tijdswinst en productiviteit, ontstaat het risico dat medewerkers zich losgezongen voelen van hun werk. Minder nadenken betekent minder eigenaarschap en uiteindelijk ook minder betrokkenheid.
Verrijking boven vervanging
Ter Lüün benadrukte dat AI het meeste toevoegt wanneer het mensen ondersteunt bij denken en leren, in plaats van hen te vervangen. Onderzoek laat zien dat medewerkers die AI het denkwerk volledig laten overnemen, minder leren en minder begrip ontwikkelen van hun eigen werk. In sommige gevallen voelen zij zich zelfs vervreemd van wat zij doen.
Dat inzicht zorgde voor herkenning in de zaal. AI blijkt pas echt waardevol wanneer mensen eerst zelf nadenken en AI vervolgens inzetten als verrijking: om ideeën te verdiepen, perspectieven te verbreden of denkstappen te versnellen. De ontwerpvraag voor HR is daarmee fundamenteel: hoe richten we werk en leren zo in dat AI het denken ondersteunt, maar niet overneemt?
Met die vraag liet ter Lüün zien dat AI geen puur technologisch dossier is. Het raakt aan de kern van wat werk betekenisvol maakt. En vraagt om bewuste keuzes over hoe organisaties technologie inzetten in relatie tot menselijk denken en leren.